آموزش ابتدايي زير بناي آموزش و پرورش

باد چگونه تشکيل مي شود ؟

براي اين که چگونگي تشکيل باد را به دانش آموزان توضيح دهيم راه هاي مختلفي وجود دارد . يکي از راه ها را برايتان توضيح مي دهم .

به بچه ها بگوييد درباره ي باد مطالعه کنيد . از جعبه ي لغت زير استفاده کرده و جمله ها را کامل کنيد .

جعبه ي لغت

گرم         هواي            به آرامي           ساختمان ها                 مي پراکند               آب و هوا

1-    باد ------------- متحرک است .

2-    باد ------------- يا سرد است .

3-    باد به آهستگي و ---------------- مي وزد ، به طوري که به سختي آن را حس مي کنيم .

4-    باد سبب مي شود که ابرها حرکت کنند و باران ببارد ، يا آن ها را ------------------ .

5-    باد به تندي وشدت مي وزد به طوري که به --------------- خسارت وارد مي کند.

6-    باد کمک مي کند که --------------- تغيير کند .

   بعد از اين که بچه ها جواب ها رابه کلاس آ وردند تصاويري ا ز مناظري که در آن ها باد مي وزد تهيه کنيد در اين تصاوير مناظري را در نظر بگيريد که در يکي وزش نسيم ، در ديگري وزش نسيم خنک  ، ديگري باد نسبتا تند و در يکي هم تند باد را نشان مي دهد

به تعدا بچه ها آن ها را تکثير کرده و جاي هر تصوي را در يک برگه خالي در نظر بگيريد يعني به جاي هر تصوير يک مربع خالي بکشيد و اسم هر باد را زير آن بنويسيد . و در آخر از بچه ها بخواهيد جاي هر نوع باد را در جاهاي خالي مربوط به خودشان بچسبانند .

در جلسات بعد نحوه ي ساختن باد نما و مورد استفاده ي آن را براي بچه ها توضيح دهيد.

براي معرفي انواع ابر ( پشته اي ، لايه اي ، کلاله اي ) شکل هر ابر را به صورت پازل در آوريد  و از بچه ها بخواهيد به صورت گروهي در آمده  و پازل ها را مرتب کنند . بعد از تشکيل تصاوير آن ها را روي تخته سياه چسبانده و اسم هر ابر را زير آن بنويسيد و توضيح در مورد هر ابر را براي دانش آموزان بگوييد .

ابر پشته اي  به معني پشته است . ابرهاي پشته اي در آسمان مانند توده هاي بزرگ و باد کرده ي پنبه به نظر مي آيند . آن ها ارتفاع زيادي دارند .

ابر لايه اي به معني لايه است .  ابرهاي لايه اي در آسمان مانند لايه ها ي صاف يا ورقه ها به نظر مي آيند . آن ها در ارتفاع پايين قرار دارند . ابرهاي لايه هاي معمولا خاکستري رنگ هستند .

ابر کلاله اي به معني رشته هاي بلند است .ابرهاي کلاله اي در آسمان مانند گيسوي افشان است . ابرهاي کلا له اي سفيد و نازکند و ارتفاع زيادي دارند .

حركت سنگ ها

در پوسته ي زمين تكه هاي بزرگ از سنگ وجود دارد كه به آن ها صفحه مي گويند . گاهي وقت ها اين صفحه هاي متحرك كوه

هار امي سازند.

اين آزمايش را انجام دهيد تا ببينيد چگونه صفحه هاي متحرك ، كوه ها را مي سازند .

1.      يك مستطيل به طول 18 و عرض 6 سانتي متر روي كاغذ  كشيده و آن را قهوه اي رنگ كنيد .

2.      مستطيل  را با قيچي از كاغذ جدا كنيد .

3.      يك بشقاب كاغذي را از وسط ببريد . ( از بشقاب هاي يك بار مصرف هم مي توان استفاده كرد )

4.      مستطيل را در پشت بشقاب كاغذي بچسبانيد ، به طوري كه هر نيمه ي آن در يك طرف قرار گيرد .

5.      يك نيمه ي بشقاب را به سمت نيمه ي ديگر بلغزانيد . براي مستطيل چه روي مي دهد ؟

لكه هاي روي خورشيد

خورشيد بسياربسيار بزرگ تراز زمين است .خورشيد جامد نيست و از گاز تشكيل شده است . بنابراين حتي اگر داغ نبود ،نمي توانستيد روي آن  برويد . خورشيد هم مانند زمين ، دور خودش مي گردد.اما يك دور گردش كامل خورشيد به دور خودش ،نزديك به چهار هفته طول مي كشد . در مقايسه ، اين مدت براي زمين فقط بيست و جهار ساعت است . گاهي لكه هاي تيره اي روي خورشيد به وجود مي آيد كه به آنها لكه هاي خورشيدي مي گويند . آن ها سياه ديده مي شوند ؛ زيرا به اندازه ي گازهاي پيرامونشان داغ نيستند . آن ها بيشتر از چند روز يا چند هفته عمر نمي كنند . گاهي ممكن است هيچ لكه اي روي خورشيد ديده نشود.

خورشيد چگونه مي درخشد ؟

خورشيد مانند آتش نمي سوزد و از هر آتشي كه ما در خانه داريم ، داغ تر است . در درون خورشيد ، يك نوع گاز به گاز نوع ديگري تبديل مي شود . اين فرآيند موجب درخشش خورشيد مي شود .

خورشيد بسيار مسن است . عمر آن بيشتر از زمين است و خيلي كم تغيير مي كند. اگر خورشيد حتي اندكي گرم تر يا سردتر شود ، زمين بسيار گرم يا بسيار سرد مي شود . در آن صورت زندگي كردن روي آن براي ما ممكن نخواهد بود .

ماشين تفكيك كننده

ماشيني بسازيد كه بتواند تيله هاي بزرگ را از تيله هاي كوچك جدا كند . اين نوع ماشين به صورت خودكار عمل مي كند .دقت داشته باشيد ، طول جعبه هايي كه اسفاده مي كنيد يكسان باشد.

آن چه نياز داريد:

1-   ني نوشابه

2-   چوب باريك

3-   دو جعبه ي مقوايي كوتاه

4-   چسب مايع

5-   مقواهاي كوچك و بزرگ

6-   خير مجسمه سازي

7-   جعبه ي مقوايي دراز

8-   تيله هاي كوچك و بزرگ

9-   نوار چسب

10-                       قيچي 

1-روي جعبه هاي مقوايي دراز و يكي از جعبه هاي كوتاه ، دريچه هايي ببريد و آن ها را در آوريد.سپس اين دو جعبه را با چسب به هم بچسبانيد .

2- ورق مقوايي كوچك را از درازا تا بزنيد تا شكل ناودان پيدا كند . ناودان مقوايي را با استفاده از يك تكه خمير مجسمه سازي به قسمت فوقاني جعبه ي مقوايي كوتاه وصل كنيد .

3- در دو طرف ورق مقوايي بزرگ ، شياري ايجاد كنيد . سپس آن را برگردانيد و ني نوشابه را به وسط آن بچسبانيد . پس از اين كار ف چوب باريك را ازتوي ني نوشابه عبور دهيد . ( براي درست كردن شيار ، كناره ي ورق مقوايي را روي لبه ي ميز بگذاريد و سپس آن را به عقب تا بزنيد .)

4- دو عدد از تيله هاي كوچك را با استفاده از خمير مجسمه سازي ، در داخل يكي از شيارها بچسبانيد. چوب باريك را روي دو قطعه ي كوچك خمير مجسمه سازي تكيه دهيد ؛ طوري كه شكل يك الّا كلنگ داشته باشد .( طرف سنگين الّا كلنگ بايد با سطح ميز تماس داشته باشد )

5- جعبه ها ، الّا كلنگ و ناودان را در يك رديف قرار دهيد .يكي از تيله هاي كوچك را در مسير اين ناودان رها كنيد . اين تيله يكراست به داخل جعبه ي بالايي مي رود. ( الّا كلنگ بايد با ته جعبه ي بالايي هم سطح باشد .تيله ي كوچك آن قدر سنگين نيست كه بتواند توازن الّا كلنگ را به هم بزند.)

6- اكنون ، يكي از تيله هاي بزرگ را در مسير اين ناودان رها كنيد . تيله ي بزرگ يكراست به داخل جعبه ي پاييني مي رود .(  اگر ناودان با الّا كلنگ و جعبه  ها هم سطح نشد ، مقداري خمير مجسمه سازي  را اضافه كنيد.)

دستگاه تفكيك كننده ي نامه هاي  پستي

نامه ها و بسته هاي ماشيني از داخل ماشين هاي خود كاري مي گذرند كه اين ماشين ها ، كدهاي پستي را شناسايي مي كنند . به اين ترتيب ، نامه ها و بسته ها بر اساس كدهايي كه دارند ، تفكيك و طبقه بندي مي شوند .

نمايش رقم

آيا مي دانيد ساعت هاي رقمي و هم چنين ماشين حساب ها ،عددها را را چگونه نشان مي دهند ؟با درست كردن يك وسيله ي ساده مي توانيد روش نمايش عددها را روي وسايل به آساني ياد بگيريد.

آن چه نياز داريد :

1-   چسب نواري يا شيشه اي

2-   يك استوانه ي بزرگ و دو استوانه ي كوچك مقوايي

3-   قيچي

4-   مداد

5-   ما‍ژيك

6-   نوار كاغذي

7-   كاغذ رسم

1. شكل هشت انگليسي را روي كاغذ بكشيد و لبه هاي بالا و پايين عدد را  علامت بگذاريد و بعد آن را رنگ كنيد .اين هشت به صورت هشتي كه در ساعت ها و يا ماشين حساب ها مي بينيد بايد باشد . مي توانيد از اين هشت يك قالب تهيه كرده روي كاغذ بگذاريد و لبه هاي آن را علامت بزنيد .
2. شكل را روي كاغذ بگذاريد و ده بار از روي آن نقاشي كنيد . ابتدا عدد هاي 5 تا 9 و پس از آن عدد هاي 0 تا 4 را رنگ كنيد . ( با ماژيك قرمز ، خط هاي اعداد را رنگ كنيد و با ماژيك مشكي ، قسمت هاي خالي نوار را رنگ كنيد .)
3. يك پنجره روي كاغذ به اندازه ي قالب عدد ها بكشيد و پنجره ي روي استوانه را با قيچي ببريد .( در بالاي استوانه به فاصله ي دو سانتيمتر يك پنجره در آوريد . )
4. قالب عددها را با چسب داخل استوانه ي بزرگ بچسبانيد . يادتان باشد كه قالب عددها بايد از پنجره ديده شود .
5. نوار عددها را به بالاي هر استوانه ي كوچك بچسبانيد.
6. استوانه ي كوچك را داخل استوانه ي بزرگ قرار دهيد و آن را بچرخانيد تا عددها ديده شوند . از اين استوانه هاي كوچك مي توانيد چند تا درست كنيد و از همه ي آن ها استفاده كنيد . ( همه ي عددهاي صفر تا 9 در روي قالب ديده مي شوند . هر عددي را كه بخواهيد مي توانيد با چرخاندن استوانه نمايش دهيد )

  ساعت رقمي

اين ساعت ها را هم به همين صورت مي سازند . قالب عددها در ساختن اين ساعت ها به كار مي رود . هر قالب از هفت خط درست شده است . در اين ساعت ها جريان برق ( باتري ) خط هاي لازم را براي درست شدن يك عدد به رنگ سياه در مي آورد .

آموزش ضرب

الگوها و يافتن الگوها براي تعدادي از حقايق ضرب مفيد است.يكي از مفيد ترين كمك هاي آن در مورد عدد 9 است

  ۹ = ۹ + ۰                                                                                ۹ = ۹ * ۱

۹ = ۸ + ۱                                                                                 ۱۸ = ۹ * ۲

۹ = ۷ + ۲                                                                                  ۲۷ = ۹ * ۳

۹ = ۶ + ۳                                                                                   ۳۶ = ۹ * ۴

 مجموع ارقام 36 برابر 9 است.بنابراين براي به           رقم دهگان 36  يك واحد كمتر از چهار است

 دست آوردن  9 * 5 رقم دهگان يكي از 5 كمتر

است مجموع ارقام برابر 9  است بنابراين

 5                    9 = ...... +4

45 = 9*5

....= 9  * 7  اين ضرب را انجام دهيد

راه ديگر:

ضرب  9 * 8

هر دو دست خود را باز كنيد . اين كار را با همراهي بچه ها انجام دهيد. عدد اول ضرب 9 * 8  را در نظر بگيريد .كه عدد 8 است . حالا از بچه ها بپرسيد اختلاف 8 و 10برابر چند است؟

 جواب : 2.

پس بچه ها ، 2 انگشت دست راست  خود را ببنديد . ( يا خم كنيد )

 حالا عدد دوم ضرب را در نظر بگيريد .كه 9 است . بپرسيد : اختلاف بين 9 و 10 برابر چند است ؟

جواب : 1

پس بچه ها 1 انگشت از دست چپ را ببنديد.

حالا به انگشت هاي بسته شده اشاره كتيد و براي آن يك ضرب بگوييد .3 انگشت بسته شده است . 2 تا در يك دست و 1 تا در دست  ديگري( در اوايل آن را روي تخته يادداشت كنيد )

  مي شود  2 = 1 * 2

بعد انگشت هاي باز را ده تا ده تا بشماريد هفت انگشت باز داريم كه مي شود هفتاد . اين شمارش را با بچه ها انجام دهيد تا تدريس جذاب شود به اين صورت : ده ، بيست ، سي ، چهل ، پنجاه ، شصت ، هفتاد

حالا هفتاد را با جواب ضرب قبلي كه 2  است جمع مي كنيم   2 + 70  كه مي شود هفتاد و دو 72

             72 = 9 * 8

اين كار اگر به صورت تكرار و تمرين اجرا شود بچه ها سريع تر به جواب خواهند رسيد. از اين كه بچه ها خود جواب را پيدا مي كنند آن ها را شاد كرده و بيشتر جواب ضرب ها ملكه ي ذهن خواهد شد . شما هم امتحان كنيد ...

غروب خورشيد

نور سفيد خورشيد از هوا مي گذرد ؛ ولي در غروب آفتاب فقط پرتوهاي نارنجي و قرمز مي توانند از هوا عبور كنند ذره هاي ريزي كه در هوا پراكنده هستند ، از عبور پرتو هاي نورهاي ديگر جلوگيري مي كنند ؛ در نتيجه نور خورشيد نارنجي – قرمز به نظر

 مي رسد و ابرها هم به همين رنگ ديده مي شود . حالا مي خواهيم با يك آزمايش چگونگي اين كار را به  بچه ها توضيح دهيم.

 مي توانيم اين طوري شروع كنيم :

هنگام غروب خورشيد معمولاً آسمان به رنگ نارنجي يا قرمز در مي آيد .بياييد با كمك شير و آب بفهميم كه چرا رنگ آسمان در غروب آفتاب نارنجي و قرمز مي شود .آن چه نياز داريد:

 چراغ قوه – قاشق – شير – آب

1.      ظرف آب را كنار ديواري سفيد رنگ بگذاريد و نور چراغ قوه را به درون ظرف بتابانيد. ( نور سفيد چراغ قوه روي ديوار مي افتد )

2.      مقداري شير به آب اضافه كنيد .

3.      آب و شير را با قاشق هم بزنيد .

4.      حالا چراغ قوه را به مخلوط آب و شير بتابانيد . روي ديوار نور نارنجي – قرمز مشاهده خواهيد كرد. ( فقط نورهاي نارنجي و قرمز از محلول آب و شير عبور مي كنند و به ديوار سفيد مي تابند .محلول شير و آب از عبور بعضي از رنگ هاي نور جلوگيري مي كنند.)

رنگين كمان بسازيم

آزمايشي خدمتتان معرفي مي كنم كه به راحتي مي توانيد آن را در كلاس انجام دهيد. شروع كنيد :

چرا درآسمان رنگين كمان تشكيل مي شود ؟ در اين آزمايش مي خواهيم نور سفيد چراغ قوه را به رنگ هاي رنگين كمان تجزيه كنيم كه با دليل آن آشنا شويد . آن چه نياز داريم :

كاغذ سفيد – ظرف شيشه اي – آب – چراغ قوه – خمير بازي – آينه

1.      ظرف را تا نيمه از آب پر كنيد. ( بهتر است ظرف گشادي مثل يك مرغ خوري را در نظر بگيريد .)

2.      آينه را به طور مايل در ظرف قرار دهيد.( با استفاده از خمير بازي آينه را به ته ظرف بچسبانيد )

3.      چراغ قوه را در كنار ظرف نگه داريد . نورآن را به قسمتي از آينه كه زير آب است ، بتابانيد.

4.      اگر كاغذ سفيد را بالاي چراغ قوه نگه داريد ، روي آن رنگين كمان تشكيل خواهد شد .( نور سفيد به رديفي از رنگ هاي آبي تا قرمز تجزيه مي شود . با حركت دادن و كج و راست كردن چراغ قوه مي توانيد كاري كنيد كه رنگين كمان را بهتر ببيند .)

 اگر هنگامي كه خورشيد مي تابد ، باران ببارد، قطره هاي ريز باران نور سفيد خورشيد را به رنگ هاي مختلف تجزيه مي كنند و در آسمان رنگين كمان تشكيل مي شود . اين درست مشابه همان پديده اي است كه در آزمايش بالا با نور چراغ قوه و آب داخل ظرف رخ داد.

ويتامين هاي  « ب » بايد سرد بمانند.

ý   اگر نان خيلي برشته شود و بسوزد، مقداري از ويتامين « ب » از بين مي رود.

ويتامين هاي « ب » بايد سرد بمانند ، زيرا گرما به سادگي آن ها را از بين مي برد.وقتي غذا را مي پزيم ، نيمي از ويتامين هاي « ب » نابود مي شوند. حتّي گرماي معمولي هم ويتامين غذا را كم مي كند. نور هم براي بعضي ويتامين ها زيان دارد . مثلاً اگر شير را زير آفتاب بگذاريم ، بعد از سه ساعت ، مقدار ويتامين « ب 2 » از نصف هم كم مي شود.

سيزده نوع ويتامين « ب » وجود دارد . اين ويتامين ها ، مغز ، پوست و دستگاه گوارش بدن ما را سالم نگه مي دارند . ويتامين هاي « ب » در شير ،جوانه ي گندم ، جگر ، حبوبات و مخمّر آب جو وجود دارند .

خوردن سبزيجات سبز برگ براي سلامتي ما خيلي خوب است . اين نوع سبزي ها اسيد فوليك دارند . اسيد فوليك از گروه ويتامين هاي « ب » است و اهمّيّت زيادي دارد ؛ ولي چون براي خون سازي لازم است و به سالم ماندن ِ مغز كمك مي كند.

   خودتان جوانه ي لوبيا پرورش دهيد

جوانه هاي لوبيا خيلي خوش مزه هستند و ويتامين هاي زيادي دارند . شما هم مي توانيد اين جوانه ها را پرورش دهيد .

اين چيزها را لازم داريد :

نصف فنجان لوبيا ،يك شيشه مربّاي در دار ، آب.

1.      روي لوبيا ها آب بريزيد و براي يك شب در كناري بگذاريد تا خوب خيس بخورند.

2.      آب فنجان را خالي كنيد و لوبيا ها را توي شيشه بريزيد . در شيشه را ببنديد و آن را در جاي گرم و تاريكي بگذاريد.

3.      روزي دو بار لوبيا هار ا با آب گرم بشوييد.

4.      پس از چند روز ، وقتي طول جوا نه ها به 5 سانتي متر رسيد ، آن ها را بخوريد .

پنجره ي زمستاني

برفك مي تواند طرح هاي زيبايي در روي پنجره ها ايجاد كند . در شب هاي سرد و صاف زمستاني احتمال به وجود آمدن برفك ، بيشتر است ،زيرا وقتي كه هوا بدون ابر است ،دماي هوا خيلي كمتر مي شود .

ليوان برفك زده

در هواي سرد ، گاه برفك سطح زمين و روي درختان را مي پوشاند . با درست كردن ليواني كه برفك روي آن را مي پوشاند ،ببينيد كه اين پوشش يخي چگونه به وجود مي آيد.

1.      گوش پاك كن را در داخل وازلين فرو ببريد و با وازلين در سطح ليوان يك ستاره مانند بكشيد .( در روي قسمت وازليني ليوان ، آب يخ نمي زند و برفك به وجود نمي آيد . )

2.      يخ خرد شده را در داخل ليوان ريخته ، نمك اضافه كنيد و خوب به هم بزنيد.

3.      چند دقيقه صبر كنيد . يك طرح زيباي يخي بر سطح خارجي ليوان به آرامي ايجاد مي شود. ( بخار آب در هواي اطراف ليوان ، بر روي سطح سرد آن متراكم شده و يخ مي زند و لايه اي از بلورهاي يخ ايجاد مي گردد . )

عكس از محمد باقر كامراني http://www.aks.akkasee.com/